Lưu ý của ban biên tập: bài viết này tổng hợp diễn biến chung từ nhiều phản ánh của người thuê làm website. Chúng tôi không nêu tên cá nhân, doanh nghiệp, số điện thoại hay hình ảnh của bất kỳ ai, vì việc công bố thông tin cá nhân kèm cáo buộc khi chưa có kết luận của cơ quan chức năng là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm. Mục đích duy nhất của bài là giúp người đọc nhận diện kịch bản và biết cách tự bảo vệ mình.
• 6 dấu hiệu đơn vị thiết kế website kém chất lượng + checklist 12 điểm trước khi ký
• Thuê làm website bị làm dở hoặc không bàn giao: quy trình xử lý 7 bước
• Nhận bàn giao xong: 12 tiêu chí và bảng chấm điểm 40 điểm
Chuyện thường gặp
Một chủ doanh nghiệp nhỏ cần website để khách tìm thấy mình trên Google. Anh được giới thiệu một người "làm website chuẩn SEO, bao top, giá chỉ 25 triệu, 2 tuần là xong". Trao đổi qua Zalo vài hôm, thấy tư vấn trôi chảy, anh chuyển cọc 50% cho "chạy luôn cho kịp".
Tuần đầu mọi thứ bình thường. Tuần thứ hai, bản dựng đầu tiên được gửi: một theme mua sẵn, ảnh placeholder, chữ tiếng Anh chưa thay, menu có 3 mục.
Từ đây, câu chuyện chuyển sang một kịch bản khác hẳn.
5 giai đoạn của kịch bản "làm dở – trì hoãn – mất liên lạc"
Giai đoạn 1: Chào mời bằng cam kết mơ hồ
Những câu xuất hiện gần như nguyên văn:
- "Website chuẩn SEO, cam kết lên top Google" (không nói top từ khoá nào, trong bao lâu, đo bằng công cụ gì).
- "Bên em có công nghệ riêng, hosting riêng, bảo mật cấp ngân hàng" (không có tên công nghệ cụ thể).
- "Giá thị trường 60 triệu, em làm 25 triệu vì đang chạy chương trình" (không có bảng giá chi tiết, chỉ một con số tổng).
- "Không cần hợp đồng đâu, anh em tin nhau là chính" — hoặc hợp đồng 1 trang, không có phụ lục mô tả chức năng.
Giai đoạn này không có gì "sai" về pháp lý. Nhưng nó không để lại bất kỳ mốc nào để đối chiếu về sau.
Giai đoạn 2: Đòi cọc cao, chuyển vào tài khoản cá nhân
Điểm chung của hầu hết phản ánh: cọc từ 50% đến 100% ngay trước khi bắt đầu, và số tài khoản nhận tiền là tài khoản cá nhân, không phải tài khoản công ty.
Lý do được đưa ra thường là: "bên em dùng tài khoản này cho tiện kế toán", "chuyển ví điện tử cũng được, em đỡ mất phí".
Đây là thời điểm duy nhất mà người mua còn quyền lựa chọn. Sau khi tiền đi rồi, mọi thứ khó hơn rất nhiều.
Giai đoạn 3: Bàn giao một sản phẩm "đủ để không thể đòi lại"
Bản dựng được gửi có đặc điểm chung:
- Là theme mua sẵn, chưa tuỳ biến giao diện.
- Nội dung mẫu, ảnh stock, không có dữ liệu thật của doanh nghiệp.
- Không cài đặt SEO cơ bản: tiêu đề trang trùng nhau, không có thẻ mô tả, không có sitemap.
- Tốc độ tải rất chậm (thường vì nhồi slider, plugin và ảnh chưa nén).
- Không bàn giao mã nguồn, không bàn giao quyền quản trị hosting.
Sản phẩm này vừa đủ để đối phương nói "em đã làm rồi", nhưng không đủ để website hoạt động thật.
Giai đoạn 4: Trì hoãn bằng lý do hợp lý
Các lý do lặp lại: "bên anh chưa gửi nội dung", "chờ bên hosting xử lý", "server đang bảo trì", "nhân sự nghỉ", "tuần sau chắc chắn xong".
Điều quan trọng: trong giai đoạn này mỗi tin nhắn đều là bằng chứng tốt — miễn là bạn giữ lại và ghi chú ngày giờ.
Giai đoạn 5: Mất liên lạc
Tin nhắn không còn dấu "đã xem". Số điện thoại gọi không nghe. Trang cá nhân đổi tên hoặc khoá. Nếu tên miền đứng tên họ, website của bạn có thể biến mất hoặc bị trỏ sang nội dung khác bất cứ lúc nào.
5 dấu hiệu "kịch bản" xuất hiện sớm
| # | Dấu hiệu | Vì sao đáng lo |
|---|---|---|
| 1 | Cam kết "lên top Google" mà không nêu từ khoá, thời hạn, công cụ đo | Cam kết không thể nghiệm thu → không bao giờ hoàn thành |
| 2 | Báo giá một con số, không tách hạng mục | Không có mốc nghiệm thu, không thể đòi khắc phục |
| 3 | Yêu cầu cọc ≥ 50% trước khi có bản demo | Rủi ro dồn hết về phía người mua |
| 4 | Tài khoản nhận tiền không trùng tên công ty trên hợp đồng | Dấu hiệu phổ biến nhất của các vụ chiếm đoạt cọc |
| 5 | Không nói rõ tên miền/hosting đứng tên ai | Bạn có thể mất toàn bộ tài sản số bất cứ lúc nào |
Nếu bạn đang ở giai đoạn 2, 3 hoặc 4
Làm ngay 4 việc, đúng thứ tự:
- Dừng chuyển tiền. Không "cọc thêm để họ làm tiếp". Tiền chưa đi là đòn bẩy duy nhất bạn còn.
- Sao lưu toàn bộ chứng cứ vào một thư mục có thứ tự thời gian: hợp đồng, báo giá, sao kê, ảnh chụp tin nhắn (có ngày giờ), email, ảnh chụp website hiện trạng.
- Gửi văn bản yêu cầu bằng email + bưu phẩm bảo đảm có xác nhận: nêu đúng nghĩa vụ trong hợp đồng, đúng phần chưa thực hiện, yêu cầu khắc phục trong 15 ngày hoặc hoàn tiền trong 7 ngày. Đây là chứng cứ mạnh nhất khi phải làm việc với cơ quan chức năng.
- Chọn đúng nơi gửi: nếu chỉ là tranh chấp hợp đồng → khởi kiện dân sự tại Toà án cấp huyện; nếu có dấu hiệu chiếm đoạt tiền (nhận đủ tiền, bỏ đi, cắt liên lạc) → tố giác tới Công an xã/phường nơi bạn cư trú hoặc nơi đối tượng cư trú.
Chi tiết từng bước, kèm mốc thời gian hành động, ở bài: Thuê làm website bị làm dở hoặc không bàn giao: quy trình xử lý 7 bước.
Vì sao không nên đăng bài "bóc phốt" kèm tên và số điện thoại
Người bị thiệt thường muốn cảnh báo cộng đồng ngay. Cảm xúc đó hoàn toàn dễ hiểu, nhưng cách làm đó thường phản tác dụng:
- Bạn có thể bị kiện ngược. Đăng tên, ảnh, số điện thoại kèm cáo buộc phạm tội khi chưa có kết luận của cơ quan chức năng có thể cấu thành vu khống, làm nhục người khác, đồng thời là xử lý dữ liệu cá nhân trái phép.
- Hồ sơ của bạn bị "làm nhiễu". Khi đã công khai tố cáo, việc chứng minh bạn chỉ đang bảo vệ quyền lợi hợp pháp trở nên khó hơn.
- Bài đăng không lấy lại được tiền. Chỉ có văn bản, chứng cứ và cơ quan có thẩm quyền mới làm được điều đó.
Cách vừa an toàn vừa hiệu quả: mô tả kịch bản và chiêu thức (như bài này) để người khác tự nhận diện, đồng thời gửi hồ sơ tới cơ quan chức năng để xử lý đúng người, đúng việc.
Trước khi thuê lần sau: 3 câu hỏi bắt buộc
- Mã số thuế / tên pháp nhân của bên làm web là gì? (Tra cứu được trên dữ liệu đăng ký kinh doanh — mất 30 giây.)
- Tài khoản nhận tiền có trùng tên công ty đó không?
- Tên miền và hosting sẽ đứng tên ai, và tôi có toàn quyền quản trị ngay khi ký không?
Nếu cả ba câu đều có câu trả lời rõ ràng bằng văn bản, phần lớn rủi ro đã được loại bỏ trước khi bạn chuyển đồng tiền đầu tiên.
Xem thêm: Checklist 12 điểm khi chọn đơn vị thiết kế website.